Ocena sprawności fizycznej strażaka PSP — normy i punkty

8 min czytania
Dłonie w nachwycie na drążku do podciągania

Strażak Państwowej Straży Pożarnej zdaje coroczną ocenę sprawności fizycznej z trzech prób: podciągania na drążku, biegu po kopercie i beep testu. Ocenę wystawia się ze średniej punktów z prób, a do niej dolicza się ryczałt za wiek: 0 punktów dla strażaka do 29 lat i 35 punktów po pięćdziesiątce. Ocena dostateczna zaczyna się od 46 punktów.

Bonus wiekowy jest tu najważniejszą liczbą i jednocześnie najrzadziej opisywaną. W testach do Policji i w sprawdzianie żołnierza zawodowego wiek obniża normy w tabelach. W PSP tabela punktowa jest jedna dla wszystkich, a wiek dopisuje punkty na końcu rachunku — i ten ryczałt waży więcej niż cokolwiek, co strażak może wytrenować.

Z czego składa się ocena i kogo obejmuje

Podstawą jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o okresowych badaniach lekarskich i okresowej ocenie sprawności fizycznej strażaka PSP — tekst jednolity z 25 maja 2023 r. (Dz.U. 2023 poz. 1177), w bazie ELI ze statusem „obowiązujący”. Ocena obejmuje próbę wydolnościową i test sprawności fizycznej złożony z dwóch prób, zróżnicowanych według płci i charakteru zadań służbowych.

Kto zdaje Próba 1 Próba 2 Próba 3
Mężczyźni i kobiety w działaniach ratowniczo-gaśniczych podciąganie na drążku bieg po kopercie próba wydolnościowa (beep test)
Pozostali mężczyźni podciąganie na drążku bieg po kopercie próba wydolnościowa
Pozostałe kobiety rzut piłką lekarską 2 kg bieg po kopercie próba wydolnościowa

Corocznej ocenie podlega każdy strażak do 55. roku życia. Po pięćdziesiątce piątej — tylko wtedy, gdy bierze bezpośredni udział w działaniach ratowniczych, albo na własną prośbę. Ocenę przeprowadza się w czasie służby, w dwóch oknach w roku: od 1 marca do 30 kwietnia i od 1 października do 30 listopada. Nieusprawiedliwione nieprzystąpienie w terminie daje ocenę negatywną. Do każdej próby strażak podchodzi tylko raz; wyjątkiem jest awaria sprzętu lub zakłócenie próby z zewnątrz.

Punkty preferencyjne i skala ocen

Każdy wynik przelicza się na punkty z jednej tabeli (maksimum 75 punktów za próbę), liczy się średnią arytmetyczną z trzech prób, a do niej dodaje ryczałt wiekowy. Kolumna po prawej pokazuje, jaka średnia z prób wystarczy na ocenę dostateczną — to ta liczba decyduje, nie sama norma.

Grupa Wiek Punkty preferencyjne Średnia z prób na ocenę 3
I do 29 lat 0 pkt 46 pkt
II 30–34 lata 10 pkt 36 pkt
III 35–39 lat 20 pkt 26 pkt
IV 40–44 lata 25 pkt 21 pkt
V 45–49 lat 30 pkt 16 pkt
VI 50 lat i powyżej 35 pkt 11 pkt

Skala ocen jest sześciostopniowa: 61 punktów i powyżej to ocena wybitna, 56–60 bardzo dobra, 51–55 dobra, 46–50 dostateczna, 41–45 słaba, 40 i poniżej niedostateczna.

Rozporządzenie podaje własny przykład i warto go doliczyć do końca: strażak w wieku 37 lat z wynikami 11 podciągnięć (50 pkt), 22,75 s w kopercie (60 pkt) i beep testem 9-4 (40 pkt) ma średnią 50 punktów, a po dodaniu 20 punktów grupy III — 70 punktów, czyli ocenę wybitną. **Ten sam zestaw wyników w grupie I daje 50 punktów i ocenę dostateczną.** Jedna i ta sama forma fizyczna rozjeżdża się o trzy stopnie oceny wyłącznie z powodu daty urodzenia.

Ile trzeba zrobić, żeby zdać

Poniższa tabela przelicza progi z kolumny „średnia na ocenę 3” na konkretne wyniki, przy założeniu, że strażak wypada równo we wszystkich trzech próbach. To rachunek własny na tabeli punktowej z załącznika nr 5, nie norma zapisana w akcie — rozporządzenie progu w podciągnięciach nie podaje wcale.

Grupa Podciągnięcia Bieg po kopercie Beep test
I (do 29 lat) 11 (50 pkt) 23,45 s (46 pkt) 9-10 (46 pkt)
II (30–34) 9 (40 pkt) 24,40 s (36 pkt) 8-11 (36 pkt)
III (35–39) 7 (30 pkt) 25,40 s (26 pkt) 8-1 (26 pkt)
IV (40–44) 6 (25 pkt) 25,90 s (21 pkt) 7-6 (21 pkt)
V (45–49) 5 (20 pkt) 26,40 s (16 pkt) 7-1 (16 pkt)
VI (50+) 4 (15 pkt) 26,90 s (11 pkt) 6-6 (11 pkt)

Rozpiętość między skrajnymi grupami to 11 podciągnięć wobec 4 i 23,45 s wobec 26,90 s. W kategoriach treningowych oznacza to dwa różne zadania: w grupie I trzeba umieć podciągać się na drążku w serii dwucyfrowej, w grupie VI wystarczy pewne cztery powtórzenia.

Dlaczego jedno podciągnięcie bywa warte 5 punktów, a bywa 1

Tabela punktowa nie jest liniowa, i to jest najważniejsza informacja dla kogoś, kto planuje przygotowanie. Przedział od 2 do 12 powtórzeń wyceniono co 5 punktów, a od 16 do 26 powtórzeń — co 1 punkt. Dodatkowe powtórzenie jest więc warte pięć razy więcej na dole skali niż na górze.

Zakres powtórzeń Wartość jednego powtórzenia Punkty w zakresie
2 → 12 +5 pkt 5 → 55 pkt
12 → 14 +3 pkt 55 → 61 pkt
14 → 16 +2 pkt 61 → 65 pkt
16 → 26 +1 pkt 65 → 75 pkt

To samo widać w wymienności prób. Przejście z 8 na 9 podciągnięć daje 5 punktów — tyle samo, ile zejście w kopercie z 24,50 s na 24,00 s, czyli pół sekundy. Przejście z 25 na 26 podciągnięć daje 1 punkt, równowartość 0,05 s w biegu. Kto ma już ponad dwadzieścia powtórzeń, zyska więcej na kopercie i beep teście niż na kolejnych ćwiczeniach na drążku.

Beep test w przeliczeniu na prędkość

Próba wydolnościowa to bieg między liniami oddalonymi o 20 metrów, w torze o szerokości 1,5 m, w tempie narzucanym sygnałem dźwiękowym. Wynik zapisuje się jako numer poziomu i numer odcinka, na przykład 10-9. Załącznik nr 3 podaje czas odcinka dla każdego poziomu, a z tego wyliczyć można prędkość biegu — liczbę, której w akcie nie ma.

Poziom Czas odcinka 20 m Prędkość Dystans do końca poziomu
5 6,8 s 10,59 km/h 820 m
8 6,0 s 12,00 km/h 1440 m
9 5,7 s 12,63 km/h 1660 m
10 5,5 s 13,09 km/h 1880 m
11 5,3 s 13,58 km/h 2120 m
12 5,1 s 14,12 km/h 2220 m

Najwyższy punktowany wynik, 12-5, to 2220 m przebiegniętych w narastającym tempie do 14,12 km/h. Najniższy punktowany, 5-5, to 740 m — dokładnie trzy razy mniej. Próg oceny dostatecznej w grupie I, czyli 9-10, wypada na 1640 m przy końcowym tempie 12,63 km/h.

Czym to się różni od testów w innych służbach

Klasa norm służbowych jest w Polsce rozstrzygana osobnymi aktami i każdy liczy inaczej. Zestawienie poniżej pokazuje mechanizm progu, nie trudność.

Test Kto Jak liczy się wynik Rola wieku
Ocena sprawności PSP strażak w służbie średnia z 3 prób + ryczałt wiekowy, ocena od 46 pkt dolicza punkty
Test do Policji kandydat maks. 60 pkt, próg 32 pkt = suma czterech minimów brak
Test kontrterrorystyczny kandydat maks. 65 pkt, próg 33 pkt brak
Sprawdzian żołnierza zawodowego żołnierz w służbie próg 60 pkt, a suma minimów daje 47 pkt własne tabele norm per grupa

Różnica jest strukturalna. Tam, gdzie wiek obniża normy, starszy zdający musi nadal wykonać konkretną pracę, tylko mniejszą. W PSP ryczałt 35 punktów dla grupy VI dolicza się do średniej, więc w przeliczeniu na jedną próbę odpowiada 105 punktom przy maksimum tabeli 75 — to wartość, której żadnym wynikiem nie da się zdobyć. Dlatego arytmetyka progów z drugiej tabeli schodzi w grupie VI do czterech podciągnięć.

Zakres tego tekstu jest formalny: opisuje przebieg prób i rachunek punktowy z rozporządzenia. Nie jest poradą co do zdolności do służby ani oceną, czy konkretna osoba powinna przystąpić do próby — o tym rozstrzyga zaświadczenie lekarskie, bez którego do oceny nie dopuszcza się wcale. Przygotowanie można zaplanować jak każdy inny cel siłowy, według planu treningowego dobranego do stażu.

FAQ

Ile razy trzeba podciągnąć się na drążku, żeby zdać? Rozporządzenie nie podaje progu w powtórzeniach — podaje tabelę punktową i próg punktowy oceny. Przy równych wynikach w trzech próbach wychodzi 11 powtórzeń w grupie I i 4 powtórzenia w grupie VI.

Czy można podejść do próby drugi raz? Nie. Strażak podchodzi do każdej próby raz, a powtórzenie dopuszcza się tylko przy awarii sprzętu albo zewnętrznym zakłóceniu próby.

Czy przy podciąganiu wolno pomagać sobie nogami? Tak. Załącznik nr 4 wprost dopuszcza pracę tułowia i nóg; liczy się pozycja brody powyżej drążka i powrót do zwisu na wyprostowanych ramionach.

Co z kobietami w PSP? Kobiety biorące bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych zdają ten sam zestaw co mężczyźni, z podciąganiem włącznie. Pozostałe mają zamiast podciągania rzut piłką lekarską 2 kg, punktowany od 5,00 m (1 pkt) do 10,00 m (75 pkt).

Kiedy odbywa się ocena? W dwóch oknach w roku kalendarzowym: 1 marca – 30 kwietnia i 1 października – 30 listopada, w czasie służby, według harmonogramu kierownika jednostki.

Co oznacza wynik typu „10-9” w beep teście? Pierwsza liczba to poziom, druga — liczba pełnych dwudziestometrówek przebiegniętych na tym poziomie. 10-9 to 1840 m, a tempo na tym poziomie wynosi 13,09 km/h.

Źródła

  • Obwieszczenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 maja 2023 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia w sprawie zakresu, trybu i częstotliwości przeprowadzania okresowych profilaktycznych badań lekarskich oraz okresowej oceny sprawności fizycznej strażaka Państwowej Straży Pożarnej — Dz.U. 2023 poz. 1177 (załączniki nr 3, 4 i 5: próba wydolnościowa, test sprawności fizycznej, tabele punktowe).
  • Rozporządzenie MSWiA z 9 marca 2018 r. zmieniające to rozporządzenie — Dz.U. 2018 poz. 673, akt objęty tekstem jednolitym.
  • Rachunki własne na tabelach z załącznika nr 5 (krańcowa wartość powtórzenia, progi per grupa wiekowa, przeliczenie poziomów beep testu na prędkość): skrypt psp.py redakcji Suplementovo.
Redakcja Suplementovo
Redakcja Suplementovo

Piszemy o treningu siłowym: technice ćwiczeń, planach treningowych i sprzęcie, na którym się je wykonuje. Każdy poradnik opieramy na konkretach — liczbach, tabelach i danych, które da się sprawdzić — zamiast na obietnicach. Interesuje nas to, co realnie przekłada się na siłę i formę: poprawna technika, sensowna progresja obciążenia i dobrze dobrany sprzęt. Nie jesteśmy lekarzami ani fizjoterapeutami i nie udzielamy porad zdrowotnych.