O zaliczeniu podejścia decyduje trzech sędziów, a nie jeden. Wystarczą dwie identyczne decyzje z trzech, żeby zawodnik usłyszał sygnał „opuść”. Światła werdyktu zapalają się trzy sekundy później i palą się co najmniej trzy sekundy. Ostateczne słowo ma jury — trzy- lub pięcioosobowe — a zawodnik dysponuje jedną kartą sprawdzenia na całe zawody.
Podnoszenie ciężarów sędziuje się inaczej niż trójbój. W trójboju sędzia główny wydaje komendy i zawodnik czeka na „start” oraz na „odstaw” (pełna lista komend sędziowskich w trójboju). W dwuboju olimpijskim nie ma ani jednej komendy startowej: zawodnik podchodzi do sztangi, kiedy chce, a jedyny sygnał, jaki dostaje, to „opuść” po zakończonym podejściu. Cała ocena mieści się w kilku sekundach i w trzech lampkach.
Kto siedzi przy pomoście
Przy pomoście pracują trzy osoby z prawem naciśnięcia przycisku i jury, które te decyzje nadzoruje. Przepisy sportowo-techniczne IWF wyznaczają im także miejsca — co ma znaczenie, bo ocena wyprostu ramion zależy od kąta patrzenia.
| Funkcja | Ilu | Gdzie | Co ma pod ręką |
|---|---|---|---|
| Sędzia środkowy | 1 | naprzeciw pomostu, zawodnik obraca się do niego twarzą | pulpit z białym i czerwonym przyciskiem |
| Sędziowie boczni | 2 | w jednej linii z sędzią środkowym, 300–400 cm od niego | pulpit z białym i czerwonym przyciskiem |
| Jury | 3 lub 5 | stół nie dalej niż 1000 cm od środka pomostu | panel kontrolny z 3 czerwonymi i 3 białymi lampkami |
| Sędziowie rezerwowi | wg obsady | wyznaczone miejsce w obrębie miejsca zawodów | — |
| Kontroler techniczny | wg obsady | przy pomoście | przyjmuje kartę sprawdzenia i przerywa zawody |
Na mistrzostwach świata seniorów i juniorów oraz na igrzyskach jury liczy pięć osób w każdej z dwóch grup, plus do dwóch członków rezerwowych. Wszyscy muszą być sędziami międzynarodowymi kategorii 1 — najwyższego stopnia, do którego dochodzi się przez co najmniej pięć lat pracy jako sędzia krajowy, awans do kategorii 2, a potem kolejne dwa lata i egzamin praktyczny przed trzema sędziami kategorii 1. Na obsługę mistrzostw świata IWF wyznacza co najmniej 36 oficjeli technicznych.
Trzy sekundy, w których zapada werdykt
Świetlny system sędziowski to nie tylko wyświetlacz wyniku — to narzędzie, którym sędziowie oceniają podejście. Kolejność zdarzeń jest ściśle rozpisana.
| Moment | Co się dzieje | Czas |
|---|---|---|
| Dwie identyczne decyzje z trzech | zawodnik dostaje wzrokowy i dźwiękowy sygnał „opuść” | natychmiast |
| Trzeci sędzia jeszcze nie zdecydował | przerywany sygnał dźwiękowy w jego pulpicie — przypomnienie, nie przymus | do decyzji |
| Od sygnału „opuść” do świateł werdyktu | okno na zmianę decyzji przyciskiem | 3 s |
| Po decyzji wszystkich trzech sędziów | zapalają się światła werdyktu — biała lub czerwona per sędzia | +3 s |
| Światła werdyktu widoczne | publiczność i jury widzą rozkład głosów | min. 3 s |
| Po zapaleniu świateł | zmiana decyzji wyłącznie przez podniesienie chorągiewki | — |
Jeśli zawodnik nie opuści sztangi po sygnale, sędzia środkowy mówi „opuść” i pokazuje mu to gestem. Lampki jury zapalają się natychmiast po decyzji sędziów, więc przewodniczący widzi w czasie rzeczywistym, kto decyduje zbyt szybko, zbyt wolno albo wcale — i może wezwać takiego sędziego do stołu jednym przyciskiem.
Katalog przyczyn niezaliczenia: 16 ruchów i 3 pozycje
Przepisy nie zostawiają sędziemu swobodnej oceny „czy wyglądało dobrze”. Mają zamknięty katalog: punkt 2.5 wymienia nieprawidłowe ruchy, punkt 2.6 niekompletne ruchy i pozycje. Razem 19 podstaw do czerwonego światła.
| Punkt | Podstawa | Dotyczy |
|---|---|---|
| 2.5.1.1 | podnoszenie ze zwisu — zatrzymanie ruchu sztangi w górę | oba boje |
| 2.5.1.2 | dotknięcie pomostu czymkolwiek poza stopami | oba boje |
| 2.5.1.3 | zatrzymanie podczas prostowania ramion | oba boje |
| 2.5.1.4 | zakończenie przez wyciskanie (press-out) | oba boje |
| 2.5.1.5 | zgięcie i wyprostowanie ramion w drodze do pozycji końcowej | oba boje |
| 2.5.1.6 | zejście z pomostu lub dotknięcie podłogi poza nim przed końcem podejścia | oba boje |
| 2.5.1.7 | rzucenie sztangi z pozycji powyżej ramion | oba boje |
| 2.5.1.8 | nieumieszczenie całej sztangi z powrotem na pomoście | oba boje |
| 2.5.1.9 | brak obrotu twarzą do sędziego środkowego na początku podejścia | oba boje |
| 2.5.1.10 | opuszczenie sztangi przed sygnałem sędziów | oba boje |
| 2.5.1.11 | dotknięcie sztangi obuwiem przed próbą | oba boje |
| 2.5.2.1 | zatrzymanie podczas podnoszenia sztangi | rwanie |
| 2.5.3.1 | „nieczyste” zarzucenie — oparcie sztangi na klatce w punkcie pośrednim | zarzut |
| 2.5.3.2 | dotknięcie ud lub kolan łokciami albo ramionami | zarzut |
| 2.5.4.1 | widoczna, nieukończona próba wybicia — także samo pochylenie tułowia | wybicie |
| 2.5.4.2 | celowe oscylacje sztangą przed wybiciem | wybicie |
| 2.6.1 | nierówny lub niepełny wyprost ramion na zakończenie | oba boje |
| 2.6.2 | stopy i sztanga nie w jednej linii równoległej do tułowia | oba boje |
| 2.6.3 | niepełny wyprost kolan na zakończenie | oba boje |
Dwie rzeczy w tym katalogu zaskakują nawet kibiców. Pierwsza: punkt 2.4.2 każe uznać za niezaliczone każde nieukończone podejście, w którym sztanga sięgnęła wysokości kolan — samo oderwanie jej od pomostu i odpuszczenie liczy się jako spalona próba. Druga: dotknięcie sztangi butem po udanej próbie nie odbiera zaliczenia, ale jury daje ostrzeżenie, a powtórka w kolejnym podejściu kończy się czerwonymi lampkami.
Technikę obu bojów i to, co w nich najczęściej się rozsypuje, rozkładamy osobno: rwanie sztangi i podrzut sztangi.
Karta sprawdzenia: jedna sztuka i bardzo krótkie okno
Zawodnik nie jest bezbronny wobec trzech lampek. Przy ważeniu dostaje jedną kartę sprawdzenia (challenge card) i może nią zakwestionować werdykt — ale tylko własnego podejścia i tylko w wąskim oknie czasowym.
| Element | Reguła |
|---|---|
| Ile kart | 1 na zawodnika, wydawana przy ważeniu |
| Czyje podejście | wyłącznie własne |
| Termin | przed uruchomieniem zegara dla następnego podejścia albo wejściem na scenę następnego wywołanego zawodnika — co jest późniejsze |
| Komu się składa | najbliższemu kontrolerowi technicznemu, który natychmiast przerywa zawody |
| Kto odtwarza zapis | tylko jury; liczba powtórek nieograniczona |
| Zmiana werdyktu bez systemu video | jednomyślność jury |
| Zmiana werdyktu po powtórce video | większość jury |
| Jeśli wniosek był słuszny | zawodnik zachowuje prawo do kolejnego sprawdzenia |
| Sprzeciw zgłoszony przez samo jury | decyzja ostateczna, nie podlega dalszemu kwestionowaniu |
Odczyt zapisu video (OZV) jest obowiązkowy na mistrzostwach świata seniorów, juniorów i juniorów młodszych, na igrzyskach olimpijskich i młodzieżowych, na mistrzostwach kontynentalnych i regionalnych oraz na zawodach uznanych za kwalifikacje olimpijskie. Jury może sięgnąć po niego z własnej inicjatywy, gdy jego rozkład głosów różni się od rozkładu sędziów — wtedy przewodniczący podnosi małą żółtą flagę, żeby przerwać zawody.
Jury ma też narzędzie wobec samych sędziów: po pierwszym ostrzeżeniu, jednogłośną decyzją, może zastąpić każdego oficjela technicznego, którego decyzje potwierdzają niekompetencję. Przepisy wprost dopuszczają jednak, że błąd bywa niezamierzony — sędzia może wyjaśnić swoją decyzję, a jeśli jury wyjaśnienie przyjmie, nie robi nic.
Jak ten aparat wygląda z perspektywy startującego — kolejność podejść, zegar i zmiany na sztandze — opisujemy w tekście o przebiegu zawodów w podnoszeniu ciężarów, a podział na kategorie w kategoriach wagowych dwuboju olimpijskiego.
Najczęstsze pytania
Ile białych lampek trzeba na zaliczone podejście?
Dwie z trzech. Przy dwóch identycznych decyzjach zawodnik dostaje sygnał „opuść”, a trzeci sędzia i tak musi dokończyć swoją ocenę — jego lampka pojawi się na światłach werdyktu.
Czy sędzia może zmienić decyzję?
Tak, w ciągu trzech sekund od sygnału „opuść” do zapalenia świateł werdyktu — przyciskiem. Po tym czasie zmianę sygnalizuje się już tylko podniesieniem chorągiewki.
Co to press-out?
Punkt 2.5.1.4: dalsze prostowanie ramion po tym, jak zawodnik osiągnął najniższy punkt pozycji ramion w przysiadzie albo w nożycach. Dotyczy obu bojów i jest jedną z najczęściej spalanych prób.
Czy zawodnik może zakwestionować decyzję jury?
Werdykt jury wynikający z jego własnego sprzeciwu jest ostateczny. Kartą sprawdzenia można podważyć werdykt sędziów lub jury dotyczący własnego podejścia, ale zgłoszenie przechodzi przez kontrolera technicznego i decyduje o nim znowu jury.
Ile razy można użyć karty sprawdzenia?
Raz — chyba że wniosek okaże się słuszny. Wtedy zawodnik zachowuje prawo do kolejnego sprawdzenia.
Źródła
- Przepisy sportowo-techniczne IWF 2023, tłumaczenie Polskiego Związku Podnoszenia Ciężarów — pkt 2.4–2.6, 3.1.2, 3.3.5–3.3.7, 7.3–7.5 i wyjaśnienia do OZV
- International Weightlifting Federation — dokumenty techniczne federacji


