Sędziowanie w podnoszeniu ciężarów: trzy lampki i trzy sekundy

7 min czytania
Zawodniczka w pozycji startowej przy sztandze z talerzami bumper podczas zawodów

O zaliczeniu podejścia decyduje trzech sędziów, a nie jeden. Wystarczą dwie identyczne decyzje z trzech, żeby zawodnik usłyszał sygnał „opuść”. Światła werdyktu zapalają się trzy sekundy później i palą się co najmniej trzy sekundy. Ostateczne słowo ma jury — trzy- lub pięcioosobowe — a zawodnik dysponuje jedną kartą sprawdzenia na całe zawody.

Podnoszenie ciężarów sędziuje się inaczej niż trójbój. W trójboju sędzia główny wydaje komendy i zawodnik czeka na „start” oraz na „odstaw” (pełna lista komend sędziowskich w trójboju). W dwuboju olimpijskim nie ma ani jednej komendy startowej: zawodnik podchodzi do sztangi, kiedy chce, a jedyny sygnał, jaki dostaje, to „opuść” po zakończonym podejściu. Cała ocena mieści się w kilku sekundach i w trzech lampkach.

Kto siedzi przy pomoście

Przy pomoście pracują trzy osoby z prawem naciśnięcia przycisku i jury, które te decyzje nadzoruje. Przepisy sportowo-techniczne IWF wyznaczają im także miejsca — co ma znaczenie, bo ocena wyprostu ramion zależy od kąta patrzenia.

Funkcja Ilu Gdzie Co ma pod ręką
Sędzia środkowy 1 naprzeciw pomostu, zawodnik obraca się do niego twarzą pulpit z białym i czerwonym przyciskiem
Sędziowie boczni 2 w jednej linii z sędzią środkowym, 300–400 cm od niego pulpit z białym i czerwonym przyciskiem
Jury 3 lub 5 stół nie dalej niż 1000 cm od środka pomostu panel kontrolny z 3 czerwonymi i 3 białymi lampkami
Sędziowie rezerwowi wg obsady wyznaczone miejsce w obrębie miejsca zawodów —
Kontroler techniczny wg obsady przy pomoście przyjmuje kartę sprawdzenia i przerywa zawody

Na mistrzostwach świata seniorów i juniorów oraz na igrzyskach jury liczy pięć osób w każdej z dwóch grup, plus do dwóch członków rezerwowych. Wszyscy muszą być sędziami międzynarodowymi kategorii 1 — najwyższego stopnia, do którego dochodzi się przez co najmniej pięć lat pracy jako sędzia krajowy, awans do kategorii 2, a potem kolejne dwa lata i egzamin praktyczny przed trzema sędziami kategorii 1. Na obsługę mistrzostw świata IWF wyznacza co najmniej 36 oficjeli technicznych.

Trzy sekundy, w których zapada werdykt

Świetlny system sędziowski to nie tylko wyświetlacz wyniku — to narzędzie, którym sędziowie oceniają podejście. Kolejność zdarzeń jest ściśle rozpisana.

Moment Co się dzieje Czas
Dwie identyczne decyzje z trzech zawodnik dostaje wzrokowy i dźwiękowy sygnał „opuść” natychmiast
Trzeci sędzia jeszcze nie zdecydował przerywany sygnał dźwiękowy w jego pulpicie — przypomnienie, nie przymus do decyzji
Od sygnału „opuść” do świateł werdyktu okno na zmianę decyzji przyciskiem 3 s
Po decyzji wszystkich trzech sędziów zapalają się światła werdyktu — biała lub czerwona per sędzia +3 s
Światła werdyktu widoczne publiczność i jury widzą rozkład głosów min. 3 s
Po zapaleniu świateł zmiana decyzji wyłącznie przez podniesienie chorągiewki —

Jeśli zawodnik nie opuści sztangi po sygnale, sędzia środkowy mówi „opuść” i pokazuje mu to gestem. Lampki jury zapalają się natychmiast po decyzji sędziów, więc przewodniczący widzi w czasie rzeczywistym, kto decyduje zbyt szybko, zbyt wolno albo wcale — i może wezwać takiego sędziego do stołu jednym przyciskiem.

Katalog przyczyn niezaliczenia: 16 ruchów i 3 pozycje

Przepisy nie zostawiają sędziemu swobodnej oceny „czy wyglądało dobrze”. Mają zamknięty katalog: punkt 2.5 wymienia nieprawidłowe ruchy, punkt 2.6 niekompletne ruchy i pozycje. Razem 19 podstaw do czerwonego światła.

Punkt Podstawa Dotyczy
2.5.1.1 podnoszenie ze zwisu — zatrzymanie ruchu sztangi w górę oba boje
2.5.1.2 dotknięcie pomostu czymkolwiek poza stopami oba boje
2.5.1.3 zatrzymanie podczas prostowania ramion oba boje
2.5.1.4 zakończenie przez wyciskanie (press-out) oba boje
2.5.1.5 zgięcie i wyprostowanie ramion w drodze do pozycji końcowej oba boje
2.5.1.6 zejście z pomostu lub dotknięcie podłogi poza nim przed końcem podejścia oba boje
2.5.1.7 rzucenie sztangi z pozycji powyżej ramion oba boje
2.5.1.8 nieumieszczenie całej sztangi z powrotem na pomoście oba boje
2.5.1.9 brak obrotu twarzą do sędziego środkowego na początku podejścia oba boje
2.5.1.10 opuszczenie sztangi przed sygnałem sędziów oba boje
2.5.1.11 dotknięcie sztangi obuwiem przed próbą oba boje
2.5.2.1 zatrzymanie podczas podnoszenia sztangi rwanie
2.5.3.1 „nieczyste” zarzucenie — oparcie sztangi na klatce w punkcie pośrednim zarzut
2.5.3.2 dotknięcie ud lub kolan łokciami albo ramionami zarzut
2.5.4.1 widoczna, nieukończona próba wybicia — także samo pochylenie tułowia wybicie
2.5.4.2 celowe oscylacje sztangą przed wybiciem wybicie
2.6.1 nierówny lub niepełny wyprost ramion na zakończenie oba boje
2.6.2 stopy i sztanga nie w jednej linii równoległej do tułowia oba boje
2.6.3 niepełny wyprost kolan na zakończenie oba boje

Dwie rzeczy w tym katalogu zaskakują nawet kibiców. Pierwsza: punkt 2.4.2 każe uznać za niezaliczone każde nieukończone podejście, w którym sztanga sięgnęła wysokości kolan — samo oderwanie jej od pomostu i odpuszczenie liczy się jako spalona próba. Druga: dotknięcie sztangi butem po udanej próbie nie odbiera zaliczenia, ale jury daje ostrzeżenie, a powtórka w kolejnym podejściu kończy się czerwonymi lampkami.

Technikę obu bojów i to, co w nich najczęściej się rozsypuje, rozkładamy osobno: rwanie sztangi i podrzut sztangi.

Karta sprawdzenia: jedna sztuka i bardzo krótkie okno

Zawodnik nie jest bezbronny wobec trzech lampek. Przy ważeniu dostaje jedną kartę sprawdzenia (challenge card) i może nią zakwestionować werdykt — ale tylko własnego podejścia i tylko w wąskim oknie czasowym.

Element Reguła
Ile kart 1 na zawodnika, wydawana przy ważeniu
Czyje podejście wyłącznie własne
Termin przed uruchomieniem zegara dla następnego podejścia albo wejściem na scenę następnego wywołanego zawodnika — co jest późniejsze
Komu się składa najbliższemu kontrolerowi technicznemu, który natychmiast przerywa zawody
Kto odtwarza zapis tylko jury; liczba powtórek nieograniczona
Zmiana werdyktu bez systemu video jednomyślność jury
Zmiana werdyktu po powtórce video większość jury
Jeśli wniosek był słuszny zawodnik zachowuje prawo do kolejnego sprawdzenia
Sprzeciw zgłoszony przez samo jury decyzja ostateczna, nie podlega dalszemu kwestionowaniu

Odczyt zapisu video (OZV) jest obowiązkowy na mistrzostwach świata seniorów, juniorów i juniorów młodszych, na igrzyskach olimpijskich i młodzieżowych, na mistrzostwach kontynentalnych i regionalnych oraz na zawodach uznanych za kwalifikacje olimpijskie. Jury może sięgnąć po niego z własnej inicjatywy, gdy jego rozkład głosów różni się od rozkładu sędziów — wtedy przewodniczący podnosi małą żółtą flagę, żeby przerwać zawody.

Jury ma też narzędzie wobec samych sędziów: po pierwszym ostrzeżeniu, jednogłośną decyzją, może zastąpić każdego oficjela technicznego, którego decyzje potwierdzają niekompetencję. Przepisy wprost dopuszczają jednak, że błąd bywa niezamierzony — sędzia może wyjaśnić swoją decyzję, a jeśli jury wyjaśnienie przyjmie, nie robi nic.

Jak ten aparat wygląda z perspektywy startującego — kolejność podejść, zegar i zmiany na sztandze — opisujemy w tekście o przebiegu zawodów w podnoszeniu ciężarów, a podział na kategorie w kategoriach wagowych dwuboju olimpijskiego.

Najczęstsze pytania

Ile białych lampek trzeba na zaliczone podejście?
Dwie z trzech. Przy dwóch identycznych decyzjach zawodnik dostaje sygnał „opuść”, a trzeci sędzia i tak musi dokończyć swoją ocenę — jego lampka pojawi się na światłach werdyktu.

Czy sędzia może zmienić decyzję?
Tak, w ciągu trzech sekund od sygnału „opuść” do zapalenia świateł werdyktu — przyciskiem. Po tym czasie zmianę sygnalizuje się już tylko podniesieniem chorągiewki.

Co to press-out?
Punkt 2.5.1.4: dalsze prostowanie ramion po tym, jak zawodnik osiągnął najniższy punkt pozycji ramion w przysiadzie albo w nożycach. Dotyczy obu bojów i jest jedną z najczęściej spalanych prób.

Czy zawodnik może zakwestionować decyzję jury?
Werdykt jury wynikający z jego własnego sprzeciwu jest ostateczny. Kartą sprawdzenia można podważyć werdykt sędziów lub jury dotyczący własnego podejścia, ale zgłoszenie przechodzi przez kontrolera technicznego i decyduje o nim znowu jury.

Ile razy można użyć karty sprawdzenia?
Raz — chyba że wniosek okaże się słuszny. Wtedy zawodnik zachowuje prawo do kolejnego sprawdzenia.

Źródła

Redakcja Suplementovo
Redakcja Suplementovo

Piszemy o treningu siłowym: technice ćwiczeń, planach treningowych i sprzęcie, na którym się je wykonuje. Każdy poradnik opieramy na konkretach — liczbach, tabelach i danych, które da się sprawdzić — zamiast na obietnicach. Interesuje nas to, co realnie przekłada się na siłę i formę: poprawna technika, sensowna progresja obciążenia i dobrze dobrany sprzęt. Nie jesteśmy lekarzami ani fizjoterapeutami i nie udzielamy porad zdrowotnych.